Ama Hizkuntzaren Nazioarteko Eguna: Hezkuntzarako eta kultur nortasunerako zutabea

Otsailaren 21ean Ama Hizkuntzaren Nazioarteko Eguna ospatzen da, hizkuntza aniztasuna zaintzeko eta ama hizkuntzak sustatzeko beharragatik ezarria. UNESCOk dei bat egiten die herrialdeei, ama hizkuntza eta instrukzioko hizkuntza ofiziala uztartzen dituzten hezkuntza eleanitzeko politikak ezartzeko. Ikerketa ugarik erakusten dutenez, amaren hizkuntzan ikasten duten haurrek aukera handiagoa dute gizarte-trebetasun hobea izateko, irakurtzen dutena ulertzeko eta garapena lortzen. Honek guztia,  haien arrakasta akademikoan eta pertsonalean eraldatuko ditu.

Gomendio hori Afrikan bereziki garrantzitsua da, hizkuntza-aniztasun handia duen kontinentean. Hezkuntza-eredu elebidunak hezkuntza-emaitza onak ematen ari den arren, Afrikako ikasleen bosten batek soilik heziketa bere amaren hizkuntzan jasotzen du, eta horrek eragin negatiboa du hezkuntza-emaitzetan.

Adibidez, Mozambikek irakaskuntza elebiduna hedatu du bere eskoletako laurden batean, eta % 15era arteko hobekuntzak lortu ditu irakurketan eta matematikan, irakaskuntza elebakarrarekin alderatuta.

Tanzania eleaniztasunaren eta kultura-aniztasunaren adibide liluragarria da. 120 hizkuntza baino gehiago hitz egiten dira beren lurraldean, eta hizkuntza horietako gehienak bizirik eta indartsu daude komunitateen barruan. Swahilia da hizkuntza ofizial gisa finkatu dena, biztanleen % 90ek baino gehiagok hitz egiten dutena, eta ingelesa hezkuntza- eta lanbide-testuinguruetan erabiltzen da.

Alde batetik, Swahiliak komunikazio-hizkuntza gisa funtzionatzeaz gain, elementu bateratzailea ere izan da Tanzaniako historia hurbilean; eta, aldi berean, tokiko beste hizkuntza batzuk funtsezkoak dira oraindik talde etniko desberdinen kultura nortasuna babesteko eta antzinako ezagutzak transmititzeko.

Bestalde, ingelesak bere garrantzia mantendu du goi-mailako hezkuntzan eta nazioarteko elkarrekintzan, nahiz eta erabilera mugatuagoa izan landa eremuetan.

Tanzaniako hizkuntza-politikak swahiliaren, ingelesaren eta amaren hizkuntzen irakaskuntza orekatu nahi du. Hezkuntza eleanitzeko programei esker, haurrek lehenik eta behin beraien amaren hizkuntzan ikasten dute, eta gero swahilira eta ingelesera igarotzen dira; horrela, ikaskuntza eraginkorra eta hizkuntza-aniztasunari eustea ziurtatzen da. Hirietan, biztanleek hainbat hizkuntza mintzatzen dituzte testuinguruaren arabera, hizkuntza eta kultura babesa batera bizi daitezkeela erakutsiz.

Ama hizkuntza komunikabide bat baino askoz gehiago da: nortasunaren, historiaren eta kulturaren bitarteko bat da. Hezkuntzan babestea eta sustatzea, haurren ikaskuntza hobetzeaz gain, gizarte-kohesioa indartzen du eta komunitate bakoitzaren kultura-aberastasunaren biziraupena bermatzen du.

Ama Hizkuntzaren Nazioarteko Eguna ospatzea amaren hizkuntzek ematen duten aberastasun kulturalaren garrantzia hausnartzea da, baita gobernuei egiten zaien eskakizuna ere, hizkuntzak babesteko eta sustatzeko neurriak har ditzaten.